Wednesday, January 8, 2014

သစ္ရြက္ေတြေၾကြေနသလို


                                
          ေသဆုံးျခင္းႏွင္႔ ပတ္သက္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနႏွင္႔ လက္ခံရန္အခက္ခဲဆုံးအပိုင္းမွာ ကေလးငယ္တို႔၏ေသဆုံးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္႔အေနႏွင္႔ လူေလာ႔ကႏွင္႔ပတ္သက္ေသာအေတြ႔အႀကံဳ ခံစားရျခင္းမရိွေသးေသာကေလးငယ္တို႔၏ ေသဆုံးျခင္း၊ အသုဘပြဲအစီအစဥ္မ်ားစြာကို တက္ေရာက္ထားေသာအေတြ႔အႀကံဳရိွပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္႔အလုပ္မွာ ပူေဆြးေသာကေရာက္ေနေသာမိဘမ်ားကို ႏွစ္သိမ္႔ေပးရန္ျဖစ္ပါသည္။ အျပစ္မရိွတဲ႔ကေလးငယ္တစ္ေယာက္အဖို႔ ဘာေၾကာင္႔ဒီလိုျဖစ္ရသလဲဆိုၿပီး ထပ္ခါထပ္ခါ ေမးေနေသာလူမ်ားကို ကၽြန္ေတာ္အၿမဲႏွစ္သိမ္႔ကူညီခဲ႔ပါသည္။

          လြန္ခဲ႔ေသာႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ထိုင္းႏိုင္ငံအတြင္းေနထိုင္စဥ္ ကၽြန္ေတာ္႔ကို ေျပာၾကားခဲ႔ေသာပုံျပင္ေလးတစ္ပုဒ္ကို မၾကာခဏ ကိုးကားမိပါသည္။

          ေတာတြင္းတစ္ေနရာရိွ သက္ကယ္မိုးတဲအတြင္း ရဟန္းတစ္ပါး တစ္ကိုယ္တည္းတရားထိုင္ေနပါတယ္။ ညေနေစာင္းတစ္ခုမွာေတာ႔ အလြန္ျပင္းထန္ေသာမိုးသက္မုန္တိုင္းတစ္ခု တိုက္ခတ္လာပါတယ္။ ရဟန္းေတာ္၏တဲကို ျပင္းထန္ေသာမိုးသက္ေလျပင္းတိုက္ခတ္လာပါတယ္။ ညမိုးခ်ဳပ္လာသည္ႏွင္႔အမွ် မုန္တိုင္းသည္ ပိုမိုျပင္းထန္လာပါတယ္။ သစ္ကိုင္းမ်ားက်ိဳးပဲ႔သံကိုၾကားရပါတယ္။ ထို႔ေနာက္ သစ္ပင္တစ္ပင္လုံး က်ိဳးပဲ႔သံကို ၾကားေနရပါတယ္။ သစ္ပင္ႀကီးေတြ အျမစ္မွကၽြတ္ၿပီး ေျမႀကီးေပၚကိုလဲက်သံေတြက မိုးႀကိဳးပစ္လိုက္သံလို ျပင္းထန္လွပါတယ္။

          သက္ကယ္တဲေလးရဲ႕အကာအကြယ္ကေတာ႔ ဘာမွေျပာပေလာက္စရာမရိွဘူးဆိုတာကို ရဟန္းေတာ္သိလိုက္ရပါၿပီ။ သစ္ကိုင္းႀကီးတစ္ကိုင္း(သို႔မဟုတ္) သစ္ပင္တစ္ပင္ တဲအေပၚလဲက်ခဲ႔ရင္ေတာ႔ တဲအမိုးပြင္႔ၿပီး၊ သူ႔အေပၚက်လို႔ ေသရေတာ႔မယ္ဆိုတာကို တြက္ဆၿပီးပါၿပီ။ တစ္ညလုံးအိပ္မေပ်ာ္ပါဘူး။ ညဖက္မွာ ေတာတြင္းတိရစာၦန္ႀကီးမ်ားရဲ႕ ေျမႀကီးေပၚနင္းေလွ်ာက္သံ၊ သစ္ကိုင္းမ်ားက်ိဳးပဲ႔သံေတြ ၾကားေနလို႔ စိုးရိမ္ေနမိပါေသးတယ္။

          မနက္အာရုံမတက္ခင္မွာ မုန္တိုင္းတိုက္ခတ္ျခင္း ရပ္နားသြားပါတယ္။ အလင္းအာရုံတက္ခ်ိန္မွာ ရဟန္းေတာ္ဟာ အျပင္ဖက္ထြက္ၿပီး၊ အပ်က္အစီးေတြကို ၾကည္႔ပါတယ္။ သစ္ပင္ႀကီးေတြ၊ သစ္ပင္ေလးေတြ တဲပတ္ဝန္းက်င္မွာ လဲက်ေပမယ္႔ တဲအိမ္ကေလးကို မထိခိုက္တာ အလြန္ကို သူ႔အတြက္ ကံေကာင္းတာပါ။ ရုတ္တရက္ ရဟန္းေတာ္ရဲ႕စိတ္ကို ဆြဲေဆာင္ၿပီး ၾကည္႔ေစသည္႔အရာေတြကေတာ႔ အျမစ္မွျပဳတ္ထြက္ေနသည္႔ သစ္ပင္ႀကီးမ်ား မဟုတ္ပါဘူး။ ေျမႀကီးေပၚမွာ ျပန္႔က်ဲေနသည္႔ သစ္ရြက္ပုံႀကီးပါ။ 

          သစ္ရြက္အမ်ားစုက သက္တမ္းကုန္သည္အထိ သစ္ပင္ေပၚမွာ ရွင္သန္ေနခဲ႔သည္႔ အညိဳေရာင္သစ္ရြက္ေတြပါ။ သစ္ရြက္ညိဳေတြအၾကားမွာ အဝါေရာင္သစ္ရြက္ေတြကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ထို႔ျပင္ အစိမ္းေရာင္သစ္ရြက္အခ်ိဳ႕ကိုလည္း ေတြ႔ရပါေသးတယ္။ သစ္ရြက္စိမ္းတခ်ဳိ႕ဆိုရင္ လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ျဖစ္ေနတုန္းပါပဲ။ သိပ္မၾကာအခ်ိန္ေလးမွာ သစ္ရြက္အဖူးေလးကေန ျပန္႔ကားၿပီး သစ္ရြက္ျဖစ္လာခဲ႔တာပါ။ ထိုအခိုက္မွာ ရဟန္းေတာ္သည္ ေသျခင္းတရားကို နားလည္ခဲ႔ေလသည္။ 

          သစ္ပင္ေတြအေပၚကို ေငးၾကည္႔ၿပီး သူ႔ထင္ျမင္ခ်က္အတြက္ ထပ္ျဖည္႔ရန္ ရွာေဖြၾကည္႔ပါတယ္။ သစ္ပင္ေတြအေပၚမွာ အစိမ္းေရာင္သစ္ရြက္ေလးေတြ တြဲလြဲခိုၿပီး ဆက္လက္ရွင္သန္ေနပါေသးတယ္။ ထိုအခ်ိန္သစ္ရြက္စိမ္းတခ်ဳိ႕ေျမႀကီးေပၚမွာ ျပန္က်ဲလ်က္ရိွေသာ္လည္း သစ္ရြက္ညိဳတခ်ိဳ႕ကေတာ႔ သစ္ကိုင္းေတြေပၚမွာ တြဲေလ်ာင္းဆြဲေနလွ်က္ပါ။ ရဟန္းေတာ္ ၿပံဳးလွ်က္ရိွပါသည္။ ထိုအခ်ိန္မွာစၿပီး ကေလးငယ္တို႔ ေသဆုံးျခင္းႏွင္႔ ပတ္သက္ၿပီး စိုးရိမ္ေသာကမျဖစ္ေတာ႔ပါဘူး။ 

          ေသျခင္းတရားမုန္တိုင္းႀကီးဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မိသားစုသစ္ပင္မ်ားအေပၚကို ျပင္းထန္စြာတိုက္ခတ္ေနၿပီး သက္တမ္းကုန္သစ္ရြက္ဝါေတြကို ေျခြခ်ေနပါတယ္။ တိုက္ခတ္ရင္း သက္တမ္းတဝက္သစ္ရြက္ဝါေတြကိုလည္း ေျခြခ်ပါတယ္။ ဘဝသက္တမ္းမကုန္ေသးသည္႔ လူငယ္၊လူရြယ္ေတြလည္း ေသဆုံးပါတယ္။ ထို႔နည္းတူ ဘဝကို စတင္ခ်ိန္မၾကာေသးေသာ သစ္ရြက္စိမ္းလို ကေလးငယ္မ်ားကိုလည္း ေျခြခ်ေသဆုံးေစပါတယ္။ ေတာအုပ္ကို မုန္တိုင္းတိုက္ခတ္သလို၊ လူေလာကအတြက္ ေသျခင္းတရားဆိုတာ သဘာဝရဲ႕အမွန္တရားပါ။ 

          ကေလးငယ္တစ္ဦး ေသဆုံးျခင္းအတြက္ မည္သူ႔ကိုမွ အျပစ္တင္ရန္မလိုသလို၊ မည္သူ႔ကိုမွဆူပူေငွါက္ငန္းရန္လည္း မလုိအပ္ပါဘူး။ သဘာဝရဲ႕အမွန္တရားပါ။ ေလမုန္တိုင္းကို ဘယ္သူအျပစ္တင္မွာလဲ။ ဒီပုံျပင္ေလးက ကေလးငယ္ေတြဘာေၾကာင္႔ေသဆုံးသလဲဆိုသည္႔ ေမးခြန္းအေျဖကို ရွာေဖရန္ကူညီေပးပါတယ္။ မုန္တိုင္းတိုက္စဥ္ သစ္ရြက္စိမ္းေတြေၾကြက်သလိုပါပဲလို႔ ျပန္ေျဖပါရေစေတာ႔။ 

( falling leaves ကိုျပန္ဆိုေရးသားပါသည္။ …17.11.2013 တြင္ေမြးဖြါးစဥ္ ေသဆုံးခဲ႔ရေသာ ကၽြန္ေတာ႔္သားေလးကို ရည္ညြန္းပါသည္။ )

လူမမာမ်ားသို႔ အႀကံေပးခ်က္



         ကၽြန္ေတာ္ ရဟန္းႏွစ္ဝါရေသာအခ်ိန္တြင္ တိုက္ဖြိဳက္အဖ်ားေရာဂါျဖစ္ပြါးပါတယ္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ကၽြန္ေတာ္သည္ ထိုင္းႏိုင္ငံအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းတြင္ သီတင္းသုံးေနထိုင္ပါတယ္။ အဖ်ားေရာဂါသည္ ျပင္းထန္သည္႔အတြက္ ဥဘြန္ရိွ ေဒသဆိုင္ရာေဆးရုံ၊ သံဃာေဆာင္တြင္ တက္ေရာက္ကုသမႈ ခံယူေနရပါသည္။ ၁၉၇၀ျပည္႔ႏွစ္မ်ားအတြင္း အေျခအေနအရ ဥဘြန္သည္ တိုင္းျပည္၏ အေဝးလံအေခါင္အဖ်ားဆုံးႏွင္႔ အဆင္းရဲဆုံးေဒသျဖစ္ေနပါသည္။

          ေရာဂါေၾကာင္႔ အလြန္အားနည္းေနေသာ ကၽြန္ေတာ္႔လက္ေမာင္းတြင္ ဂလူးကို႔စ္ပုလင္းခ်ိတ္ထားပါသည္။ ညေန၆နာရီတြင္ ေယာက်္ားသူနာျပဳတစ္ေယာက္အခန္းထဲမွ ထြက္သြားသည္ကို ကၽြန္ေတာ္ သတိထားမိလိုက္ပါသည္။ ေနာက္ထပ္အခ်ိန္နာရီဝက္ကုန္သြားေသာ္လည္း၊ သူနာျပဳအစား ဝင္ေရာက္မလာပါ။ ထို႔ေၾကာင္႔ ကပ္လွ်က္ကုတင္ရိွရဟန္းေတာ္အား အစားထိုးသူနာျပဳ မေရာက္ေသးေၾကာင္းကို အေဆာင္တာဝန္ရိွသူထံ အေၾကာင္းၾကားရန္ သင္႔၊မသင္႔ ေမးျမန္းစုံစမ္းမိပါသည္။ သံဃာေဆာင္မွာ ညဖက္သူနာျပဳ တာဝန္ခ်ထားျခင္းမရိွေၾကာင္း ကၽြန္ေတာ္႔ကို ခ်က္ခ်င္းျပန္ေျပာျပပါတယ္။ ေရာဂါအေျခအေနက ညပိုင္းမွာ ေရာဂါအေျခအေနပိုၿပီးဆိုးလာတယ္ဆိုရင္ေတာ႔ ကံမေကာင္းလို႔ပါ။ 

          အခုလိုေနထိုင္မေကာင္းျဖစ္တဲ႔အေျခအေနဟာ ေတာ္ေတာ္ဆိုးတဲ႔အေျခအေနျဖစ္ေနပါၿပီ။ အခုလိုၾကားလိုက္ရတဲ႔အခါ ကၽြန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ္ေၾကာက္လန္႔မိပါတယ္။
          ကၽြဲတစ္ေကာင္လိုသန္မာတဲ႔သူနာျပဳက ေနာက္ထပ္ေလးပတ္ၾကာေအာင္ မနက္တိုင္း ကၽြန္ေတာ္႔ တင္ပါးကို ေဆးထိုးေပးပါတယ္။ အခုေနရာက မဖြံ႔ၿဖိဳးေသးသည္႔တတိယႏိုင္ငံက ဆင္းရဲေသာျပည္သူ႔ေဆးရုံတစ္ခုပါ။ အသုံးျပဳသည္႔အပ္ေတြက ထပ္ခါထပ္ခါ ျပဳတ္ၿပီးသုံးေနလို႔ ထိပ္တုံးပါၿပီ။ အပ္ကို အသားထဲဝင္ဖို႔ လက္ေမာင္းအားသန္တဲ႔ သူနာျပဳက အားစိုက္ၿပီး ထိုးသြင္းပါတယ္။ ရဟန္းေတာ္ဆိုတာ အဆုိးဝါးဆုံးအျဖစ္ေတြ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ ႏွလုံးသြင္းထားပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ကၽြန္ေတာ္႔တင္ပါးေတြက အဲဒီေလာက္ခံႏိုင္ရည္မရိွပါဘူး။ အဲဒီအခ်ိန္မွာေတာ႔ အလြန္နာက်င္လြန္းလို႔ သူနာျပဳကို မုန္းမိပါတယ္။ 

          အဲဒီကာလေတြမွာ နာက်င္မႈ၊ အားငယ္မႈေတြႏွင္႔ အရမ္းကို ဝမ္းနည္းစရာေကာင္းတဲ႔အခ်ိန္ေတြကို ျဖတ္သန္းေနခဲ႔ရပါတယ္။ တစ္ရက္မွာေတာ႔ ကၽြန္ေတာ္႔ကို ၾကည္႔ရွဳဖို႔ ဆရာေတာ္ Ajahn Chahn သံဃာေဆာင္ကို လာေရာက္ပါတယ္။ ငါ႔ကို လာေတြ႔တာလားဆိုၿပီး၊ ကၽြန္ေတာ္႔ကိုယ္ ကၽြန္ေတာ္ အထင္ႀကီးမိပါတယ္။ ဆရာေတာ္ စကားမေျပာခင္အခ်ိန္အထိ ကၽြန္ေတာ္ ဘဝင္ေလဟပ္သလို ခံစားေနရပါတယ္။ တကယ္ေတာ႔ဆရာေတာ္ စကားေျပာတာ ကၽြန္ေတာ္ တစ္ေယာက္ထဲကို မဟုတ္ပါဘူး။ ေဆးရုံမွာရိွတဲ႔ သံဃာတိုင္းကို ေျပာတာပါ။ 

          “မင္းေနေကာင္းရင္ေကာင္း၊ မေကာင္းရင္ေတာ႔ ေသမွာဘဲ။” လို႔ ဆရာေတာ္က ကၽြန္ေတာ႔္ကို ေျပာပါတယ္။
တစ္ခြန္းထဲေျပာၿပီ ျပန္သြားပါတယ္။

          ကၽြန္ေတာ႔္ရဲ႕ဝမ္းသာေပ်ာ္ရႊင္မႈဟာ ခ်က္ခ်င္းၿပိဳကြဲသြားပါတယ္။ ပိုဆိုးတဲ႔အခ်က္ကေတာ႔ ဆရာေတာ္ေျပာတာမွန္ကန္လြန္းေနပါတယ္။ တကယ္႔အမွန္တရားပါ။ ကၽြန္ေတာ္႔အတြက္ ေရြးခ်ယ္စရာလမ္း(၂)သြယ္ဘဲ ရိွတာပါ။ ျပန္မေကာင္းလာရင္ေတာ႔ ေသရုံပါပဲ။ တနည္းစဥ္းစားၾကည္႔ရင္ေတာ႔ ေနထိုင္မေကာင္းလို႔ခံစားေနရတာေတြ တခ်ိန္မွာကုန္ဆုံးသြားရပါလိမ္႔မယ္။ ေရာဂါေပ်ာက္ခ်င္ေပ်ာက္၊ ဒါမွမဟုတ္ ခံစားမႈကို မသိေတာ႔ေအာင္ေသဆုံးတာ သိပ္ကိုေသခ်ာလြန္းပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ေရာဂါသက္သာေပ်ာက္ကင္းလာပါေတာ႔တယ္။
          ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ဥာဏ္အေမွ်ာ္အျမင္ႀကီးမားသည္႔ ဆရာေတာ္လည္းဟု သိရိွလိုက္ရပါေတာ႔တယ္။ 

( advice for when you are sick ကိုျပန္ဆိုပါသည္။ )

ေျမႀကီးတူးသင္ခန္းစာ


          “ဘဝတြင္ ေဆာင္ရြက္ရမည္႔ကိစၥရပ္တိုင္းအတြက္ အခက္အခဲဆုံးအပိုင္းသည္ ထိုကိစၥကို ေဆာင္ရြက္ရန္ စဥ္းစားျခင္းပင္ျဖစ္သည္။” .. 
            ထို ဘဝသင္ခန္းစာေလးကို ကၽြန္ေတာ္ ငယ္ရြယ္စဥ္အခ်ိန္ ထိုင္းႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္းတြင္ ေတာမွီရဟန္းဘဝအျဖစ္ေနထိုင္ခ်ိန္တြင္ ရရိွခဲ႔ပါသည္။
          ဆရာေတာ္ Ajahn Chan သည္ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းေဆာင္အသစ္ႀကီးကို တည္ေဆာက္ေနၿပီး၊ ထိုအလုပ္ကို အျခားရဟန္းေပါင္းမ်ားစြာမွ ကူညီေဆာင္ရြက္ရပါသည္။ ရဟန္းတစ္ပါးသည္ Pepsi တစ္လုံး၊ ႏွစ္လုံးတန္ အစားအေသာက္ကို စားေသာက္၍ တစ္ေနကုန္ပင္ပန္းေသာအလုပ္ေတြကို လုပ္ႏိုင္သလားလို႔ ဆရာေတာ္ Ajahn Chan ကေျပာဆိုၿပီ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို စမ္းသပ္ေလ႔ရိွပါတယ္။ Pepsi ႏွစ္လုံးရဲ႕ တန္ေၾကးဆိုတာ ၿမိဳ႕မွအလုပ္သမားကို ေပးရမယ္ေငြေၾကးေအာက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ သက္္သာပါတယ္။
          ရဟန္းေတာ္ေတြက ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းေဆာင္အသစ္ႀကီးတစ္ေဆာင္လုံးကို ေဆာက္လုပ္ရမွာပါ။ ေျမႀကီးတူးစရာ၊ ေျမဖို႔စရာ အမ်ားႀကီးလုပ္ဖို႔က်န္ေနပါတယ္။ ဆရာေတာ္ Ajahn Chan ရဟန္းေတာ္ေတြအားလုံးကို ေခၚၿပီး၊ ေက်ာင္းေဆာင္အေရွ႕မွ ေျမႀကီးေတြကို အေနာက္ကို ေျပာင္းဖို႔ရန္ ေျပာပါတယ္။ သုံးရက္လုံးလုံး မနက္၁၀နာရီမွ မိုးစုပ္စုပ္ခ်ဳပ္ခ်ိန္အထိ အားလုံးအလုပ္လုပ္ရပါတယ္။ ေျမႀကီးကို ေဂၚျပားနဲ႔ထိုး၊ တြန္းလွည္းေပၚတင္ၿပီး၊ ဆရာေတာ္ စိတ္တိုင္းက်ေနရာတိုင္းကို လိုက္ဖို႔ေပးရပါတယ္။ အခုလိုအလုပ္ၿပီးဆုံးသြားေတာ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဝမ္းသာပီတိျဖစ္ရပါတယ္။ 

          ေနာက္ရက္မွာ ဆရာေတာ္ Ajahn Chan အျခားဘုန္းႀကီးေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းကို သြားေရာက္လည္ပတ္ရန္အတြက္ ရက္အနည္းငယ္ၾကာခရီးထြက္သြားပါတယ္။ ဆရာေတာ္ ခရီးထြက္သြားေသာအခါ၊ ဒုတိယေက်ာင္းထိုင္ဆရာေတာ္သည္ ရဟန္းအားလုံးကို ဆင္႔ေခၚလိုက္ပါတယ္။ ထို႔ေနာက္ေျမဖို႔ေသာေနရာမွားေနသည္႔အတြက္ ျပန္လည္လုပ္ကိုင္ရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားပါတယ္။ ပူျပင္းတဲ႔အပူပိုင္းေနေရာင္ျခည္ေအာက္မွာ သုံးရက္လုံးလုံး ပင္ပင္ပန္းပန္း လုပ္ကိုင္ၿပီးပါၿပီ။ အခုၾကားရတဲ႔ေနာက္ ကၽြန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ္စိတ္ပ်က္သြားၿပီး၊ ျပန္လွန္ေမးခြန္းထုတ္တတ္သည္႔စိတ္ကို အတင္းခ်ိဳးႏွိမ္ထားရပါတယ္။    
     
          ေျမႀကီးပုံႀကီးကို ျပန္လည္ေျပာင္းေရႊ႕အၿပီးမွာ ဆရာေတာ္ Ajahn Chan ျပန္ေရာက္လာပါတယ္။ ဆရာေတာ္က ရဟန္းေတြ အားလုံးကို ဆင္႔ေခၚၿပီး ေျပာလိုက္ပါတယ္။
“ဘာလို႔ဒီေနရာကို ေျမႀကီးေတြ ေရႊ႕ထားတာလဲ။ ငါေရႊ႕ခိုင္းတာ အျခားေနရာေလ။ အဲဒီေနရာကို ေရႊ႕ၾက။”
          ကၽြန္ေတာ္ အရမ္း၊ အရမ္းကို ေဒါသထြက္သြားပါတယ္။ 

            “ဒီလိုဝါႀကီးတဲ႔ရဟန္းေတာ္ေတြက ဘာက္ို အရင္ဆုံးလုပ္သင္႔တယ္ဆိုတာကို မဆုံးျဖတ္ႏိုင္ၾကဘူး။”
“ဗုဒၶဘာသာဆိုတာ စုစည္းညီညႊတ္တဲ႔ဘာသာေရးတစ္ခုပါ။ ဒီဘုန္းႀကီးေက်ာင္းရဲ႕ စည္းလုံးမႈ မရိွပုံကေတာ႔ ဘယ္ေနရာမွာ ေျမႀကီးပုံ ရမယ္ဆိုတာေတာင္ မေသခ်ာဘူး။ တစ္ေယာက္၊ တစ္ေပါက္ပါပဲ။ ဒီဘုန္းႀကီးေတြနဲ႔ ငါကေတာ႔ မျဖစ္ပါဘူး။”
          သုံးႀကိမ္ေျမာက္အျဖစ္ ခက္ခဲပင္ပန္းရွည္ၾကာလြန္းတဲ႔ေန႔ရက္ေတြကို ျဖတ္သန္းေနရပါတယ္။ ေလးလံတဲ႔လက္တြန္းလွည္းကို တြန္းေနစဥ္ ကၽြန္ေတာ္ အဂၤလိပ္လိုဆဲပါတယ္။ ထိုင္းဘုန္းႀကီးေတြ နားမလည္ပါဘူး။ လူတိုင္း လက္မခံႏိုင္ေလာက္တဲ႔ကိစၥႀကီးကို လုပ္ေနရတာပါ။ ဘယ္ေတာ႔မ်ားမွ ၿပီးပါ႔မလဲလို႔ ညွည္းမိပါတယ္။

          ေဒါသပိုထြက္ေလေလ၊ လက္တြန္းလွည္း ပိုေလးေလျဖစ္ေနပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ တစ္ေယာက္တည္းဆဲဆိုညွည္းတြားေနသံကို ၾကားၿပီး၊ ရဟန္းတစ္ပါး အနီးကို ကပ္လာပါတယ္။
“သိပ္စဥ္းစားေနလို႔မင္းဒုကၡေရာက္ေနတာကြ..” လို႔ ကၽြန္ေတာ္႔ကို ေျပာပါတယ္။ 

          အဲဒီရဟန္းေျပာတာ အရမ္းကို မွန္ကန္ပါတယ္။ ညွဥ္းတြားေျပာဆိုေနတာကို ရပ္လိုက္တဲ႔အခါ၊ လက္တြန္းလွည္းတြန္းရတာ ပိုေပါ႔သြားသလိုပါပဲ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ မွတ္သားစရာသင္ခန္းစာကို ရလိုက္ပါၿပီ။ ေျမႀကီးသယ္ဖို႔စဥ္းစားေနျခင္းဟာ အပင္ပန္းဆုံးအပိုင္းပါ။ တကယ္တမ္း ေျမႀကီးသယ္ရတာ မပင္ပန္းပါဘူး။
          ဒီလိုဘဝအျမင္သစ္တစ္ခုရေအာင္ ဆရာေတာ္ႀကီး Ajahn Chan ႏွင္႔ ဒုတိယဆရာေတာ္ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ခဲ႔တယ္လို႔ေတာ႔ ကၽြန္ေတာ္ ထင္ျမင္မိပါတယ္။

( a moving experience ကို ျပန္ဆိုပါသည္။ )

တမ်ိဳးသားလုံး ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ႕မႈတန္ဖိုး


( အေတြးအျမင္မဂၢဇင္း - အမွတ္(၂၅၈)- ၂၀၁၃ စက္တင္ဘာလ -- တြင္ ေဖၚျပထားေသာ ဆရာမႀကီးေဒၚခင္မာလာၾကာျဖဴ၏ ေဆာင္းပါးကို ကူးယူေဖၚျပပါသည္။ )

          လူအဖြဲ႔အစည္း၏ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကိုတိုင္းတာတဲ႔ ညႊန္းကိန္းေတြထဲမွာ လူသူေတြရဲ႕ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ႕မႈကိုပါ အေရးႀကီးတဲ႔ အခ်က္တစ္ခ်က္အျဖစ္ ထည္႔သြင္းလာၾကပါသည္။
          G.N.H (Gass National Happiness ) တစ္မ်ိဳးသားလုံး ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ႕မႈ စုစုေပါင္းတန္ဖိုးကို ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားႏွင္႔ တိုင္းတာပါတယ္။

၁။ လူေတြဟာ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ က်န္းမာၾကသလား၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေပ်ာ္ရႊင္ၾကသလား၊ က်င္႔ဝတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေကာင္းစြာ က်င္႔သုံးၾကပါသလား။
၂။ အခ်ိန္ဟန္ခ်က္ညီမႈ။ ၊ အခ်ိန္ကိုေကာင္းစြာ အသုံးခ်တတ္ၾကပါသလား၊ စာခ်ည္း လုပ္မေနဘဲကစားခြင္႔ေပးသလား၊ အလုပ္ခ်ည္း လုပ္မေနဘဲေကာင္းစြာ နားခြင္႔ေပးသလား။ မေတာ္မတရား တစ္ေန႔မွာ (၁၆)နာရီ လုပ္ခိုင္းေနသလား။ ဘာမွမလုပ္ဘဲ မေတာ္မတရားေတြပဲ လုပ္ေနသလား။
၃။ လူမႈေရးႏွင္႔ အသိုင္းအဝန္းဆိုင္ရာတတ္ၾကြမႈရိွသလား။ လူမႈဝန္းက်င္သက္ဝင္ လႈပ္ရွားမႈရိွသလား။
၄။ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ တက္ၾကြထက္သန္မႈ ရိွသလား။
၅။ ပညာေရးအဆင္႔အတန္းအေျခအေန။
၆။ ေကာင္းမြန္ေသာစီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈ။ ( Good Governance )
၇။ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈေဂဟေဗဒဆိုင္ရာလႈပ္ရွား တက္ၾကြ ထက္သန္မႈ။
၈။ လူတို႔ေနထိုင္မႈ အဆင္႔အတန္း စသည္႔တို႔ကို ေလ႔လာၾကည္႔ရႈၿပီး G.N.H ကို တိုင္းတာၾကပါတယ္။

ဒီလုိတိုင္းလိုက္ရာမွ ေနာ္ေဝးႏိုင္ငံက နံပါတ္(၁)၊ ေဟာ္လန္ႏိုင္ငံက(၂)၊ ဆြီဒင္က (၃) အေျခအေနမွာ ရိွပါတယ္။
          တကယ္ေတာ႔ တိုင္းျပည္အတိုင္းအတာႏွင္႔ ဒီလိုအခ်က္ေတြရိွရမွာ ျဖစ္သလို မိသားစု အိမ္ေထာင္တစ္စုရဲ႕ G.N.H ကိုလည္း ဒီလိုပဲ တိုင္းရပါတယ္။ တိုင္းျပည္တစ္ျပည္မွာ စီးပြါးေရးက အေရးႀကီးေပမယ္႔ တျခား အေရးႀကီးတာေတြလည္းရိွပါတယ္။ အရမ္းႀကီးခ်မ္းသာၿပီး G.N.H က်ေနရင္လည္း ဒီတိုင္းျပည္ကို ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ႕တဲ႔တိုင္းျပည္လို႔ မေခၚၾကပါဘူး။

          အိမ္တစ္အိမ္မွာ စီးပြါးေရးဟာ အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ ေကာင္းရမွာျဖစ္သလို ထိုေကာင္းမြန္ေသာစီးပြါးေရးကို အထက္ပါ G.N.H ၏ လိုအပ္ခ်က္ေတြမွာ မွ်တသုံးစြဲရပါတယ္။ ေကာင္းမြန္ေသာစီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင္႔ ပတ္သက္၍ “ဧကရာဇ္ဘုရင္တစ္ပါးဟာ တိုင္းသူျပည္သားေတြႏွင္႔ တရားဥပေဒရဲ႕ေက်းကၽြန္တစ္ေယာက္သာ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို ေလ႔က်င္႔သင္ၾကားေပးတယ္။ ကိန္းေအာင္းေစတယ္။ ပညာေရးမွာ မသင္မေနရ ဥပေဒကို ျပ႒ာန္းေတာ္မႈတယ္။ တရားရုံးေတာ္ဖြင္႔၍ ဥပေဒအရစီရင္ေစတယ္။ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး တိုးတက္ေစၿပီး ပင္လယ္ကူးသေဘၤာတည္ေဆာက္ ေစတယ္။ စက္မႈလုပ္ငန္းကို အစုိးရက စတင္အေကာင္အထည္ေဖၚ လည္ပတ္ၿပီး၊ ပုဂၢလိကသို႔ လႊဲေပးခဲ႔တယ္။ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး(Cabinet) အစိုးရအဖြဲ႔ကို ျပည္သူေတြေတာင္းဆို၍ မဟုတ္ဘဲ ဘုရင္ကိုယ္တိုင္က စတင္ ဖန္တီးေပးေတာ္မူတယ္။ တိုင္းသူျပည္သားတို႔၏ လြတ္လပ္ေရးကို ေရွးရႈ၍ လႊတ္ေတာ္ကို ဖြဲ႔စည္းေစတယ္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး စတင္ၿပီး (၃၇)ႏွစ္အၾကာ ၁၉၀၀ ျပည္႔ႏွစ္တြင္ ဂ်ပန္သည္ ဥေရာပလက္နက္ကိုင္ႏိုင္ငံႀကီးမ်ားႏွင္႔ တစ္ေျပးညီတိုးတက္မႈျမန္ဆန္လာတယ္။ ဒါကို Melji Reformation လို႔ေခၚၾကတယ္။”

          ျမန္မာသီေပါဘုရင္ဟာ ၁၈၇၈ အသက္(၂၀)မွာ နန္းတက္တယ္။ ဂ်ပန္ဘုရင္ကေတာ႔ အသက္(၁၆)မွာ နန္းတက္တယ္။ သီေပါဘုရင္ဟာ ဗုဒၶက်မ္းစာေတာ႔ တတ္ပါရဲ႕ သတၱိ ဗ်တိၱ ႏွလုံးရည္၊ လက္ရုံးရည္ မထူးခၽြန္တာေၾကာင္႔ ကိုယ္ပိုင္ဆုံးျဖတ္ႏိုင္စြမ္းမရိွခဲ႔ပါ။ ဆင္ျဖဴမရွင္စုဖုရားလတ္တို႔ ႀကိဳးဆြဲရာ ကခဲ႔ရပါတယ္။ အျမင္မက်ယ္ရုံမွ်မက ဆင္ျခင္တုံတရားလည္း ကင္းမဲ႔ခဲ႔တယ္။ အေပ်ာ္အပါးဝါသနာပါသမွ် ျပည္သူ အခြန္တည္းဟူေသာ ဘ႑ာေငြကို စည္းမဲ႔ ကမ္းမဲ႔ သုံးျဖဳန္းပစ္ေတာ္မူတယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕တစ္ပုံမွာ အဂၤလိပ္လက္ေအာက္ေရာက္ေနပါလ်က္၊ တစ္ပုံကို ျပန္မပါဖုိ႔ အေရးမေတြး စိတ္ကူးစိတ္သန္းမရိွ စစ္ေရးအျမင္ ႏိုင္ငံေရးအျမင္မရိွ၊ ဖခင္လက္ထက္က အမႈထမ္းေတာ္မူခဲ႔ေသာ ပညာရိွေယာမင္းႀကီးဦးဖိုးလႈိင္ကို ဆည္းကပ္ရမွန္းမသိ။ တိုင္းျပည္ေခတ္မွီတိုးတက္ေရး စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင္စနစ္ ကူးေျပာင္းရန္ ရာဇဓမၼသဂၤဟက်မ္းကို ပယ္ခ်၍ ေယာမင္းႀကီးကို ရာထူးမွ ခ်ေတာ္မူခဲ႔သည္။ သည္လိုႏွင္႔ ၾကက္ကေလး၊ ငွက္ကေလးေတြလို အဖမ္းခံရၿပီး ထီးက်န္း စည္ေပါက္ ထီးနန္းေပ်ာက္ခဲ႔ရပါသည္။

          အိမ္တစ္အိမ္မွာလည္း ထိုနည္းတူ အိမ္ေထာင္ဦးစီးမွာ အေရးႀကီးပါ၏။ အေျမာ္အျမင္ ဆင္ျခင္ဥာဏ္နည္းၿပီး ရွာေဖြရသမွ် စည္းမဲ႔ကမ္းမဲ႔ သုံးျဖဳန္းပစ္ၿပီး အေပ်ာ္အပါးလြန္စြာ လိုက္စားပါက သည္အိမ္ နံလံမထူႏိုင္ေတာ႔ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ အိမ္ေထာင္စုအတြက္ ခြဲေဝသုံးစြဲျခင္း မရိွမူ၍ မိမိတစ္ဦးတည္း ေပ်ာ္ရႊင္ေရး၊ ေကာင္းစားေရး၊ ခ်မ္းသာေရးကို ေရွးရႈခဲ႔ပါလွ်င္လည္း၊ ထိုအိမ္သားမ်ား ဒုကၡပင္လယ္ေဝလိမ္႔မည္။ အိမ္ေထာင္တစ္ခုကို စည္းစနစ္တက် ထိန္းသိမ္းျပဳျပင္ေရးဟာလည္း ဥပေဒကဲ႔သို႔ တည္ရပါမယ္။ အလြန္တင္းက်ပ္ၿပီး မရႈသာမရႈိက္သာ အုပ္ခ်ဳပ္ျပန္ရင္လည္း အိမ္သားမ်ား စိတ္ဆင္းရဲၿပီး သည္အိမ္ မသာယာႏိုင္ေတာ႔ပါ။


မိမိဟာ ေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ ရပ္တည္ရေသာအခါ တိုင္းျပည္အေပၚျဖစ္ျဖစ္ မိမိအိမ္အေပၚျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္ေသာအခါမွ “ငါေခါင္းေဆာင္ရတာ” ဆိုၿပီး မိမိအလုပ္အေပၚ အေရးတစ္ရပ္အေနႏွင္႔ မယူဖို႔ ကိုယ္႔ကိုယ္ကို အၿမဲသတိေပးေနမွ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းျဖစ္ပါတယ္။
          ေခါင္းေဆာင္ဟာ ေစာင္႔စည္းဖို႔လည္း လိုပါတယ္။ စိတ္အလိုမလိုက္ဖို႔၊ ခဏပန္း ေပ်ာ္ရႊင္မႈကို ဦးစားမေပးပဲ တြန္းလွန္တတ္တာဟာ သီလရိွေနတာပါပဲ။ သည္ခဏပန္း အေပ်ာ္မ်ားဟာ ေနာင္တြင္ ပိုမိုႀကီးက်ယ္သည္႔ ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာကို ၿပီးစီး ေအာင္ျမင္ေစမႈအတြက္ အေႏွာင္႔အယွက္ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္ကို သတိထားရပါမယ္။

          အလုပ္တစ္ခုကို လုပ္ေတာ႔မယ္ဆိုရင္ အရွည္ကို ေတြးရပါမယ္။ စနစ္တက်မူခ်ၿပီး မျပဳခင္ မေျပာခင္ မႀကံခင္ ဆင္ျခင္ ေတြးေတာရပါမယ္။ အက်ဳိးအျပစ္ကို ခ်ိန္ဆၿပီး စိတ္ဆႏၵဆြဲေဆာင္ရာသို႔ မလိုက္ပါမိဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အိမ္ေထာင္ဦးစီးတစ္ေယာက္၊ တိုင္းျပည္ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္၌ နားလည္မႈ၊ နားလည္ေပးႏိုင္မႈ ရိွဖို႔လိုသလို အသိပညာေရာ၊ ဥာဏ္ပညာပါ ရိွဖို႔ လိုပါတယ္။ မိမိအုပ္ခ်ဳပ္ထားသူေတြအေပၚ တရားမွ်တမႈ ရိွရမယ္။ ေက်ာသားရင္သား မခြဲျခားဘဲ ခ်ီးေျမွာက္သလို အျပစ္ေပးတဲ႔အခါမွာလည္း တူညီရမယ္။ လူတိုင္းမွာ အခြင္႔အေရးရိွပါတယ္။ ထိုလူမ်ားရဲ႕အခြင္႔အေရးကိုလည္း ေလးစား အသိအမွတ္ျပဳရပါမယ္။ မိမိအိမ္ေထာင္ဟာ မိမိလက္ေအာက္မွာ ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းသာေအာင္ စီမံခန္႔ခြဲႏိုင္ရင္ လူသားထုတစ္ရပ္လုံးကို ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းသာေစတာႏွင္႔ အတူတူပဲျဖစ္တာမို႔ အိမ္ေထာင္တာဝန္၊ တိုင္းျပည္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရင္း လူသားအက်ိဳးျပဳတဲ႔ ကုသိုလ္တစ္ရပ္ ေကာင္းမႈတစ္ခု ဖန္တီးလိုက္တာပါပဲ။

          ေယာဆရာေတာ္ရဲ႕ တရားမွာ မိမိရွာေဖြလို႔ရတဲ႔ ေငြနဲ႔ မိမိစီမံခန္႔ခြဲထားတာေတြအေပၚ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈ ေန႔တိုင္းလုပ္ႏိုင္တာ မိမိအိမ္ေထာင္စုအေပၚမွာပါပဲ။ အလွဴႀကီး အတန္းႀကီး မေပးႏိုင္ေသာ္မွ အိမ္ကလူ ေအးပါေစ၊ ခ်မ္းသာကို ေအာင္ပါေစဆိုၿပီး မိသားစုကို လုပ္ေကၽြးတာဟာ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈလုပ္တာပါပဲ။ တိုင္းျပည္ေခါင္းေဆာင္အေနနဲ႔ ငါ႔ေခါင္းေဆာင္ ျပန္စီမံခန္႔ခြဲလိုက္တဲ႔အတိုင္း တိုင္းသူျပည္သားမ်ား ခ်မ္းသာပါေစ၊ ႏွလုံးစိတ္ဝမ္းေအးၾကပါေစ ဆိုၿပီး ေကာင္းမြန္ေသာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ ကို အေကာင္အထည္ေဖၚရုံမွ်ႏွင္႔ ေကာင္းမႈကုသိုလ္အဝဝကို ရရိွၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။

          ပညာေရးဆိုင္ရာမွာ ဆရာ၊ ဆရာမဟာ စာသင္ေပးရင္ၿပီးေရာ မဟုတ္လားဆိုတာမ်ဳိး မေတြးပါနဲ႔၊ Knowledge ခ်ည္းပဲ သင္လို႔ မရပါဘူး။ Skill ဆိုတဲ႔ ကၽြမ္းက်င္လိမၼာစြာ ပညာကိုလည္း အသုံးခ်တတ္ဖို႔ သင္ေပးရပါမယ္။ ဒီေနရာမွာ Thinking စဥ္းစားတတ္ေအာင္၊ Reasoning ဆင္ျခင္တတ္ေအာင္၊    Decision making ဆုံးျဖတ္တတ္ေအာင္ သင္ေပးရမွာပါ။ က်န္းမာေရးႏွင္႔ ပတ္သက္လို႔ လူတစ္ဦးခ်င္း က်န္းမာဖို႔ လိုအပ္သလို လူအမ်ားအတြက္ က်န္းမာေရး ေစာင္႔ေရွာက္မႈဆိုလွ်င္လည္း စီမံကိန္းေတြ လိုပါတယ္။ အဓိက အေရးႀကီးတာက ဒီေခတ္မွာ ဆရာဝန္ ေတာ္ဖို႔ခ်ည္းပဲ လိုတာမဟုတ္ ေဆးကုသရာမွာ “လူနာအဓိက” ဆိုတဲ႔ စနစ္ကို က်င္႔သုံးေနရပါၿပီ။ လူနာမွာလည္း လူနာအခြင္႔အေရ ရိွပါတယ္။ ဆရာဝန္ အေနနဲ႔ သည္အခြင္႔အေရးကို ေလးစားလိုက္နာရလိမ္႔မယ္။

          သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈမွာ လူႏွင္႔ သစ္ပင္၊ လူႏွင္႔ တိရစာၦန္၊ လူႏွင္႔ ကမာၻေျမႀကီး ဆက္သြယ္ပတ္သက္ေနသူမ်ားကို မပ်က္စီး၊ မညွင္းပန္ပဲ ေစာင္႔ေရွာက္ရမယ္႔အခ်ိန္ ေရာက္လာပါၿပီ။ ႏွစ္သန္းေပါင္းမ်ားစြာ လူေတြဟာ ကမာၻႀကီးကို မကယ္တင္၊ မကာကြယ္၊ မေစာင္႔ေရွာက္ဘူးဆိုရင္ လူေတြေရာ ကမာၻႀကီးေရာ ပ်က္စီးေတာ႔မယ္။ မိုးနည္းေတာ႔ မိုးေခါင္ေရရွား သစ္ပင္လူတိရစာၦန္ဒုကၡ။ ဒီမွာ သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ဆိုတာ နတ္ဆုိးေတြရဲ႕ က်ိန္စာ မဟုတ္ဘူး။ လူေတြလုပ္တာပါ ဆိုတာကို Awareness ေတြ ရိွရမယ္။ သတိမူရမယ္။ ကိုယ္တိုင္က သစ္ပင္ မခုတ္ေပမဲ႔ သစ္ပင္ခုတ္လွ်င္ ရာသီဥတု ေဖါက္ျပန္တတ္တယ္ဆိုတဲ႔ အသိကို သစ္ပင္ခုတ္တဲ႔ လူေတြေရာ၊ ခုတ္ေရာင္းတဲ႔သူေတြေရာ ဝယ္တတ္တဲ႔ လူေတြပါ သတိျပဳမိဖို႔ လုပ္ရမယ္။ ငါတို႔က သူမ်ားတိုင္းျပည္က ခုတ္ေရာင္းတာေတြ ဝယ္တာ ေရာင္းတဲ႔ျပည္မွာပဲ သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ျဖစ္မွာေပါ႔လို႔ မ်က္ႏွာလႊဲ ခဲပစ္မလုပ္ဖို႔၊ ဒီကမာၻႀကီးတစ္ခုထဲမွာ ေနေနၾကတယ္၊ သူတို႔ၿပီးရင္ ငါ႔အလွည္႔ပဲဆိုတာကို သတိျပဳမိဖို႔ ႏႈိးေဆာ္ရပါတယ္။

          ဖန္လုံအိမ္ဓါတ္ေငြ႔ေတြဟာ ဘာေတြလဲ။ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာင္ဆိုဒ္၊ မီသိန္း၊ ႏိုက္ထရပ္(စ)ေအာက္ဆိုဒ္ ေရခိုးေရေငြ႔ စသည္တို႔ျဖစ္တယ္။
          ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ၾကြင္း ေလာင္စာ၊ သစ္ပင္စိုက္ပ်ဳိးေရး အမိႈက္ေတြ ေလာင္ကၽြမ္းၿပီး ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္နဲ႔ ေပါင္းလိုက္ေတာ႔ မွန္လုံအိမ္ ဓါတ္ေငြ႔ျဖစ္တယ္။ 

          မီသိန္းႏွင္႔ ႏိုက္ထရစ္ေအာက္ဆိုဒ္ေတြကေတာ႔ ဖို႔ေျမေတြ ေရနံကို သန္႔စင္တာေတြႏွင္႔ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းေတြက ျဖစ္လာတာျဖစ္တယ္။ စက္ရုံေတြ တည္ေဆာက္တယ္ဆိုတာနဲ႔ CO2 ေတြ ပုံလာမွာပဲ။ မီသိန္းလည္း ႏွစ္ဆျဖစ္မွာပဲ။ CO2 ဟာ လိုတာထက္ပိုရင္ လူကို ထိခိုက္တယ္။ CO2 ဟာ သူ႔ဟာသူ ေပ်ာက္သြားမလား။ မေပ်ာက္ဘူး။ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တည္ေနတယ္။ CO2 ဟာ ေလထဲမွာ ရိွတဲ႔ဓါတ္ေငြ႔ေတြရဲ႕အဆ(၅၀) ေျမျပင္မွာရိွတဲ႔ဓါတ္ေငြ႔ေတြရဲ႕(၁၀)ဆ ရိွတယ္။ CO2 ဟာ သမုဒၵရာထဲ ေရာက္သြားရင္ ကာဗြန္နစ္အက္ဆက္ျဖစ္တယ္။ 

ဒီမွာ CO2 ႏွင္႔ သစ္ပင္တို႔ရဲ႕ဆက္စပ္ပတ္သက္မႈကို ေရးပါတယ္။ သစ္ေတာေတြက CO2* ကို စုပ္ယူၿပီး O2 ေအာက္ဆီဂ်င္ကို ထုတ္ေပးတဲ႔အတြက္ သစ္ေတာျပဳန္းတီးရင္ လူေတြကို တိုက္ရိုက္ ထိခိုက္ႏိုင္တာကိုလည္း သတိေပးရပါမယ္။

သစ္ေတာေတြ ကုန္သေလာက္ရိွေနၿပီျဖစ္တဲ႔ ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ကေတာ႔ စဥ္းစားသာ ၾကည္႔ပါေတာ႔။ ဒါဟာ ခုတ္ေရာင္းတဲ႔ လူေတြ၊ ခုတ္ေရာင္းခိုင္းတဲ႔လူေတြ၊ ခုတ္ေရာင္းၿပီး အက်ဳိးအျမတ္ခံစားသူေတြအေနနဲ႔ ငါတို႔ဟာ ဒီတိုင္းျပည္ကလူေတြကို ပ်က္စီးေစတာပါလား ဆိုတာကိုသိတဲ႔ အသိဥာဏ္ မရိွခဲ႔လို႔ ျဖစ္တာမို႔၊ ဒီ Awareness ကုိ ျဖန္႔ျဖဴးရပါမယ္။
ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာအေနနဲ႔ သည္ဘက္ေခတ္မွာ ဆရာေတာ္မ်ားရဲ႕ တရားပြဲဟာ အလြန္ ထြန္းကားပါတယ္။ သည္တရားပြဲေတြရိွလ်က္ႏွင္႔ အၾကမ္းဖက္သတ္ျဖတ္မႈေတြ “ေပၚတင္” ျဖစ္ပ်က္ေနတာကို ၾကည္႔ရင္၊ တရားနာရင္လည္း “တရား” ကို တရားပြဲမွာ မထားခဲ႔ပါနဲ႔၊ ကိုယ္နဲ႔အတူ ယူေဆာင္လာၿပီး လက္ေတြ႔ေန႔စဥ္ က်င္႔သုံးဖို႔လိုပါတယ္။ “ဥာဏ္ပညာ” ႏွင္႔တူေသာ အလင္းေရာင္မရိွ ဟု ဗုဒၶက မိန္႔ေတာ္မူခဲ႔တယ္။ ဥာဏ္ပညာမဲ႔သူေတြဟာ တိုင္းျပည္ကို ေမွာင္ထဲမွာ ထားခဲ႔ခ်င္ၾကတယ္။
ေလာကႀကီးမွာ တန္ဖိုးသိတဲ႔ ဥာဏ္မရိွရင္၊ တန္ဖိုး ဘယ္ေလာက္ရိွတဲ႔ ပစၥည္းျဖစ္ပါေစ၊ တန္ဖိုးမသိတဲ႔ သူေရွ႕မွာ တန္ဖိုးမရိွ ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။
ျမန္မာျပည္ ႏိုင္ငံေတာ္သီခ်င္းမွာ “အဖိုးတန္ေျမ” ဟာ ဥာဏ္ပညာရိွတဲ႔လူေတြ လက္ထဲေရာက္ေစခ်င္ပါတယ္။
G.N.H အရ ကၽြန္မတို႔တိုင္းျပည္အဆင္႔ ဘယ္ေလာက္ရမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းပါသလဲ။

                                                                   ခင္မာလာၾကာျဖဴ

( မွတ္ခ်က္။    ။ခြင္႔ေတာင္းျခင္း မရိွဘဲ ကူးယူေဖၚျပမိျခင္းကို ခြင္႔လႊတ္နားလည္ေပးပါရန္ ေတာင္းပန္အပ္ပါသည္။ )